W wigili\u0119 ko\u015bcielnego \u015bwi\u0119ta Objawienia Pa\u0144skiego obchodzone jest wigili\u0119 Objawienia Pa\u0144skiego, kt\u00f3ra ma r\u00f3wnie\u017c drug\u0105, ludow\u0105 nazw\u0119 – Wigilia Objawienia Pa\u0144skiego. Dzi\u015b jej obchody ciesz\u0105 si\u0119 coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105. Co oznacza to \u015bwi\u0119to? A jak s\u0142usznie, zgodnie z tradycj\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa i zwyczajami przodk\u00f3w, wsp\u00f3lnie z entuzjazmem i po\u017cytkiem celebrowa\u0107 wigili\u0119 Trzech Kr\u00f3li?<\/p>\n
Z historii wakacji<\/p>\n
W staro\u017cytno\u015bci \u015bwi\u0119to Chrztu Pana Jezusa \u0142\u0105czono ze \u015bwi\u0119tem Narodzenia Pa\u0144skiego. Z tego powodu zachowa\u0142o si\u0119 wiele podobie\u0144stw w obrz\u0119dach i tre\u015bci tych dw\u00f3ch \u015bwi\u0105t. W szczeg\u00f3lno\u015bci ta sama wigilia Trzech Kr\u00f3li, wigilia Trzech Kr\u00f3li (lub wiecz\u00f3r) \u201epodwaja" wigili\u0119 lub wigili\u0119. Wigili\u0119 Trzech Kr\u00f3li nale\u017cy postrzega\u0107 jako wigili\u0119 w\u0142a\u015bciwego \u015bwi\u0119ta Chrztu Pa\u0144skiego.<\/p>\n
Duchowe znaczenie \u015bwi\u0105t i rytua\u0142\u00f3w.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 wigilii chrztu jest oczywi\u015bcie post ustanowiony w tym dniu. Zgodnie z pobo\u017cn\u0105 tradycj\u0105 w tym dniu nic nie je si\u0119 do ko\u0144ca wieczornego nabo\u017ce\u0144stwa w \u015bwi\u0105tyniach i pojawienia si\u0119 pierwszej gwiazdy. Tutaj znowu jest paralela z Bo\u017cym Narodzeniem, gdzie taki zwyczaj jest zachowany na pami\u0105tk\u0119 Gwiazdy Betlejemskiej, kt\u00f3ra zaprowadzi\u0142a m\u0119drc\u00f3w do Dzieci\u0105tka Jezus.<\/p>\n
Co wi\u0119cej, nie powinno si\u0119 w tym widzie\u0107 jakiego\u015b mechanicznego przenoszenia obyczaj\u00f3w z jednej uroczysto\u015bci na drug\u0105. Faktem jest, \u017ce sama jedno\u015b\u0107 Chrztu i Bo\u017cego Narodzenia pocz\u0105tkowo, w staro\u017cytnym chrze\u015bcija\u0144stwie, mia\u0142a miejsce dzi\u0119ki temu, \u017ce oba te wydarzenia by\u0142y rozumiane jako teofania (wiadomo, \u017ce to s\u0142owo s\u0142u\u017cy jako drugie imi\u0119 \u015bwi\u0119ta Trzech Kr\u00f3li ).<\/p>\n
Istotnie, tradycja chrze\u015bcija\u0144ska pojmuje te dwa wydarzenia \u2013 Bo\u017ce Narodzenie i Chrzest \u2013 jako odkrycie tego, co boskie, mistyczne, transcendentne zar\u00f3wno w \u017cyciu Chrystusa, jak i w \u017cyciu ka\u017cdego chrze\u015bcijanina, kt\u00f3ry przychodzi na \u015bwiat i przyjmuje sakrament chrztu, a ponadto – w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka w og\u00f3le. W ko\u0144cu pojawienie si\u0119 ka\u017cdego cz\u0142owieka z punktu widzenia chrze\u015bcija\u0144stwa jest cudem niewyt\u0142umaczalnym w swej g\u0142\u0119bi i wielkim triumfem. Ten sam cud to ca\u0142e \u017cycie cz\u0142owieka, zw\u0142aszcza w jego punktach zwrotnych. Wed\u0142ug wielu chrze\u015bcija\u0144skich m\u0119drc\u00f3w i mentor\u00f3w do takich moment\u00f3w nale\u017cy chrzest Jezusa, kt\u00f3ry poprzez rytua\u0142 zanurzenia w wodach Jordanu m\u00f3g\u0142 uzyska\u0107 objawienie z g\u00f3ry o swoim przeznaczeniu, o swoim \u017cyciowym powo\u0142aniu.<\/p>\n
Znaczenie wigilii Objawienia Pa\u0144skiego nale\u017cy upatrywa\u0107 w tym, \u017ce prawos\u0142awny wierz\u0105cy mo\u017ce przygotowa\u0107 si\u0119 do \u015bwi\u0119ta Chrztu Jezusa Chrystusa poprzez post, specjaln\u0105 modlitw\u0119 osobist\u0105 i \u015bwi\u0105tynn\u0105 oraz refleksj\u0119 nad narracjami biblijnymi. Ponadto post tego dnia ma r\u00f3wnie\u017c cel funkcjonalny \u2013 oddzieli\u0107 uroczysto\u015bci bo\u017conarodzeniowe (trwaj\u0105 od 7 do 17 stycznia) od kolejnego niezale\u017cnego \u015bwi\u0119ta ko\u015bcielnego, otworzy\u0107 nowy cykl obrz\u0119d\u00f3w ko\u015bcielnych i prze\u017cy\u0107 duchowych.<\/p>\n
Zwyczaje i tradycje \u015bwi\u0119ta<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o nazw\u0119 \u201eWigilia”, to pochodzi ona od s\u0142owa \u201esochivo”. Tak nazywa si\u0119 potrawa rytualna (inna nazwa to \u201ekutia”), kt\u00f3ra jako jedyna spo\u017cywana jest tego dnia. Sochivo jest przygotowywane z gotowanych p\u0142atk\u00f3w zbo\u017cowych (zazwyczaj bierze si\u0119 ry\u017c lub kie\u0142kuj\u0105c\u0105 pszenic\u0119), zmieszanych z miodem, makiem, orzechami i r\u00f3\u017cnymi suszonymi owocami. To danie jest symbolem duchowej s\u0142odyczy i przyjemno\u015bci.<\/p>\n
Zgodnie z tradycj\u0105, kt\u00f3ra jest przestrzegana od staro\u017cytno\u015bci do chwili obecnej, wierz\u0105cy w Wigili\u0119 Objawienia Pa\u0144skiego udaj\u0105 si\u0119 na wieczorne nabo\u017ce\u0144stwo bez jedzenia niczego wcze\u015bniej. Odbywa si\u0119 to w celu obcowania po nabo\u017ce\u0144stwie wody \u015bwi\u0119conej (w j\u0119zyku ko\u015bcielnym nazywana jest te\u017c Wielk\u0105 Agiasm\u0105, czyli wielk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105), kt\u00f3ra w nowym roku pod koniec roku jest konsekrowana po raz pierwszy. Nabo\u017ce\u0144stwo wigilijne. Wielu wierz\u0105cych zbiera t\u0119 wod\u0119 do codziennego spo\u017cycia w butelkach i s\u0142oikach w domu.<\/p>\n
W\u0142a\u015bciwie rytua\u0142 Objawienia Pa\u0144skiego k\u0105pieli w otworze r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy do Wigilii Trzech Kr\u00f3li. W noc Trzech Kr\u00f3li, czyli w wigili\u0119 Trzech Kr\u00f3li ci, kt\u00f3rzy s\u0105 szczeg\u00f3lnie zazdro\u015bni o zwyczaje g\u0142\u0119bokiej, tubylczej staro\u017cytno\u015bci, k\u0105pi\u0105 si\u0119 w po\u015bwi\u0119conych zbiornikach i \u0142a\u017aniach. Od dawna panuje przekonanie, \u017ce k\u0105piel w t\u0119 noc odnawia dusz\u0119 i daje jej si\u0142\u0119 do dalszej \u017cyciowej podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n